Hiện tượng bụi mực trên máy in quảng cáo: Xử lý triệt để từ gốc rễ tĩnh điện

Đầu phun mới cứng, mực chính hãng đắt tiền, nhưng bản in ra lại có những quầng mờ như sương mù bao quanh chữ. Anh em thợ đứng máy thường gọi đây là hiện tượng bay mực hay bụi mực. Nếu không xử lý ngay, nó không chỉ phá hỏng bản in của khách mà còn là sát thủ thầm lặng bào mòn tuổi thọ đầu phun và làm chập cháy hệ thống board mạch trên máy in của bạn.

1. Hiểu đúng về hiện tượng Bụi mực (Ink Misting)

Bụi mực xảy ra khi các giọt mực li ti không rơi đúng vị trí mục tiêu trên vật liệu in. Thay vì đi thẳng, chúng bị xé lẻ thành các hạt siêu nhỏ và bay lơ lửng trong không trung. Hiện tượng này tạo ra một lớp sương mực bám vào những vùng không cần in, làm nhòe biên độ và mất độ sắc nét của hình ảnh.

Hệ quả của bụi mực cực kỳ nghiêm trọng:

• Làm bẩn thước mã hóa (Encoder): Khi thước bị bám mực, mắt đọc sẽ gửi tín hiệu sai, gây ra lỗi lệch khổ hoặc chồng hình.
• Gây chập mạch điện: Mực in có tính dẫn điện nhẹ. Khi tích tụ đủ dày trên mainboard hoặc cáp đầu phun, nó sẽ gây ra sự cố cháy nổ linh kiện.
• Hại sức khỏe: Thợ in hít phải bụi mực trong thời gian dài sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp.

2. Tĩnh điện: Thủ phạm số 1 gây bay mực

Trong môi trường in quảng cáo tại Việt Nam, đặc biệt là vào mùa khô hoặc trong phòng máy lạnh, tĩnh điện là nguyên nhân phổ biến nhất chiếm đến 80% các ca bay mực.

Khi cuộn bạt Hiflex hoặc Decal ma sát với các rulo nhựa và hệ thống xả vật liệu, một lượng lớn điện tích sẽ tích tụ trên bề mặt vật liệu. Giọt mực phun ra từ đầu phun cũng mang điện tích. Theo nguyên lý vật lý, các điện tích cùng dấu sẽ đẩy nhau và trái dấu sẽ hút nhau.

Vật liệu nhiễm điện càng mạnh, lực hút/đẩy tĩnh điện càng lớn, khiến giọt mực bị bẻ cong quỹ đạo rơi. Kết quả là mực bay tán loạn trước khi kịp chạm xuống mặt bạt.

Các loại vật liệu dễ bị tĩnh điện nhất bao gồm:

• Decal trong, Decal sữa có lớp đế nhựa mỏng.
• Backlit film dùng cho hộp đèn.
• Bạt Hiflex có bề mặt quá khô hoặc chứa nhiều tạp chất nhựa tái chế.

3. Các nguyên nhân bổ trợ gây lỗi hạt mực

Ngoài tĩnh điện, anh em thợ cần kiểm tra thêm 3 yếu tố kỹ thuật sau:

Khoảng cách đầu phun quá cao

Nhiều thợ sợ va quẹt đầu phun nên nâng khoảng cách (Head Height) lên quá mức cần thiết. Khoảng cách an toàn là từ 1.5mm đến 2mm. Nếu nâng lên trên 3mm, giọt mực sẽ mất đà và dễ dàng bị các luồng gió từ quạt sấy hoặc chuyển động của xe dao thổi bay.

Điện áp đầu phun (Voltage) không chuẩn

Mỗi loại mực và nhiệt độ môi trường đòi hỏi một mức điện áp kích thích đầu phun khác nhau. Nếu điện áp quá cao, giọt mực bị bắn ra với áp lực quá lớn gây vỡ hạt. Nếu quá thấp, giọt mực không đủ lực để đi thẳng.

Tình trạng vệ sinh đầu phun

Mực khô bám quanh lỗ phun tạo thành các vật cản li ti. Khi giọt mực đi qua, nó bị va chạm và xé nhỏ thành bụi. Việc không vệ sinh wiper và cap-top thường xuyên là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.

4. Giải pháp triệt tiêu tĩnh điện triệt để

4.1. Hệ thống tiếp đất (Nối Mass) chuẩn kỹ thuật

Đừng chỉ nối một sợi dây điện từ thân máy vào đinh đóng xuống nền nhà. Đó không phải là nối mass đúng nghĩa. Một hệ thống thoát điện tĩnh chuẩn cần có:

• Cọc đồng chuyên dụng: Dài ít nhất 1m đóng sâu xuống vùng đất ẩm.
• Dây dẫn lõi lớn: Đảm bảo khả năng truyền dẫn điện tích nhanh nhất từ khung máy xuống đất.
• Nối mass cho trục xả vật liệu: Đây là nơi phát sinh tĩnh điện đầu tiên, cần được giải tỏa điện tích ngay lập tức.

4.2. Lắp đặt thanh khử tĩnh điện (Ionizer Bar)

Đây là giải pháp chuyên nghiệp nhất cho các dòng máy in khổ lớn chất lượng cao. Thanh khử tĩnh điện sẽ phóng ra các ion âm và dương để trung hòa hoàn toàn bề mặt vật liệu ngay trước khi nó đi vào khu vực in. Thiết bị này đặc biệt hiệu quả khi in trên các chất liệu khó chịu như Decal trong hoặc Pet dẻo.

4.3. Kiểm soát độ ẩm nhà xưởng

Không khí quá khô là môi trường lý tưởng cho tĩnh điện hoành hành. Hãy trang bị máy phun sương công nghiệp hoặc máy bù ẩm trong phòng in. Duy trì độ ẩm ở mức 50% đến 60% sẽ giúp giảm đáng kể hiện tượng bay mực mà không cần can thiệp quá nhiều vào phần cứng.

5. Quy trình xử lý lỗi bay mực cho thợ đứng máy

Khi gặp hiện tượng bay mực, hãy thực hiện theo thứ tự ưu tiên sau:

Bước 1: Hạ thấp độ cao đầu phun xuống mức tối thiểu an toàn (khoảng 1.8mm). Dùng thước lá chuyên dụng để đo chính xác ở cả hai đầu thanh ray.

Bước 2: Kiểm tra dây tiếp đất. Dùng đồng hồ đo vạn năng để chắc chắn điện trở đất đạt yêu cầu. Nếu cần, hãy đổ thêm nước muối vào khu vực cọc mass để tăng tính dẫn điện.

Bước 3: Vệ sinh sạch sẽ bề mặt đầu phun bằng dung dịch chuyên dụng. Tuyệt đối không dùng cồn hoặc các chất tẩy rửa mạnh gây hỏng lớp màng chống tĩnh điện trên mặt đầu phun.

Bước 4: Kiểm tra cài đặt trong phần mềm RIP. Thử giảm tốc độ xe dao (Carriage Speed) để giảm bớt luồng gió tác động lên hạt mực.

Bước 5: Sử dụng bình xịt chống tĩnh điện chuyên dụng xịt lên các rulo nhựa hoặc mặt sau của vật liệu in nếu tình trạng vẫn không thuyên giảm.

6. Kinh nghiệm kéo dài tuổi thọ máy in

Chủ xưởng in cần hiểu rằng bụi mực không chỉ làm hỏng bản in hiện tại, nó là tác nhân gây hỏng hóc dây chuyền. Một chiếc máy sạch bụi mực sẽ chạy ổn định hơn 30% so với máy luôn trong tình trạng sương mù bao phủ.

Hãy duy trì thói quen vệ sinh Encoder bằng vải mềm không xơ mỗi sáng. Kiểm tra hệ thống quạt hút phía dưới mặt bàn in để đảm bảo chúng đang hoạt động tốt, giúp hút bớt những hạt mực thừa không cho chúng bay ngược lên đầu phun.

Lời kết

Hiện tượng bụi mực trên máy in quảng cáo hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bạn hiểu rõ bản chất của tĩnh điện và các yếu tố vật lý xung quanh đầu phun. Đừng chấp nhận sống chung với lũ, vì mỗi hạt mực bay lạc là một phần lợi nhuận và uy tín của xưởng in đang mất đi. Hãy thực hiện việc nối mass chuẩn và kiểm soát khoảng cách đầu phun ngay hôm nay để bảo vệ tài sản lớn nhất của xưởng in của bạn.